در گذشته درمان این مشکل محدودتر بود، اما امروزه جراحی لاپاراسکوپی آشالازی یکی از مؤثرترین روشهای درمانی محسوب میشود. در این روش، جراح با ایجاد چند برش کوچک در شکم و استفاده از دوربین مخصوص، عضلهای را که مانع عبور غذا شده است آزاد میکند تا غذا راحتتر وارد معده شود.
در این مطلب از تیم تخصصی دکتر پکنه توضیح میدهیم آشالازی چیست، جراحی لاپاراسکوپی چگونه انجام میشود، چه کسانی به آن نیاز دارند و مراقبتهای قبل و بعد از این جراحی چیست.
آشالازی چیست و چرا ایجاد میشود؟
آشالازی یک اختلال در حرکت طبیعی مری است. در حالت عادی وقتی غذا را میبلعیم، عضلات مری بهصورت منظم، منقبض میشوند تا غذا را به سمت معده هدایت کنند. در انتهای مری هم دریچهای عضلانی وجود دارد که هنگام عبور غذا باز میشود.
در بیماری آشالازی، حرکت طبیعی مری دچار مشکل میشود و این دریچه بهخوبی باز نمیشود؛ به همین دلیل غذا به سختی وارد معده میشود و ممکن است در مری باقی بماند.
در بیماری آشالازی دو مشکل اصلی رخ میدهد:
- حرکت طبیعی عضلات مری کاهش پیدا میکند
- دریچه انتهایی مری به اندازه کافی باز نمیشود
به همین دلیل غذا و مایعات به سختی وارد معده میشوند و ممکن است در مری باقی بمانند. علت دقیق این بیماری هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما در بسیاری از موارد، این بیماری به اختلال یا آسیب عصبهایی مربوط میشود که حرکت عضلات مری را کنترل میکنند.
علائم شایع آشالازی چیست؟
نشانههای این بیماری معمولاً به تدریج ایجاد میشوند و با گذشت زمان بیشتر میشوند. بسیاری از بیماران در ابتدا تصور میکنند مشکل سادهای در بلع دارند، اما با ادامه این علائم به پزشک مراجعه میکنند:
| علامت | توضیح |
| مشکل در بلع غذا | دشواری در بلع غذاهای جامد و گاهی مایعات |
| احساس گیر کردن غذا | احساس ماندن یا گیر کردن غذا در قفسه سینه |
| برگشت غذا به دهان | بازگشت غذا یا مایعات از مری به دهان |
| درد یا فشار قفسه سینه | احساس درد، فشار یا ناراحتی در قفسه سینه |
| سرفه یا خفگی هنگام خواب | سرفه یا احساس خفگی بهخصوص هنگام دراز کشیدن |
| کاهش وزن ناخواسته | کاهش وزن به دلیل سختی در خوردن غذا |
| احساس پری بعد از غذا | احساس سنگینی و پری در قفسه سینه پس از غذا خوردن |
چه کسانی به جراحی لاپاراسکوپی آشالازی نیاز دارند؟
جراحی آشالازی معمولاً زمانی توصیه میشود که علائم بیماری شدید باشد یا روشهای درمانی دیگر نتوانند مشکل را برطرف کنند. در این شرایط، فرد ممکن است هنگام بلع غذا یا حتی مایعات دچار مشکل جدی شود، غذا به طور مکرر به دهان برگردد یا به دلیل سختی در غذا خوردن دچار کاهش وزن شود.
وقتی بررسیهای پزشکی ابتلا به آشالازی را تأیید کنند و علائم زندگی روزمره بیمار را تحت تأثیر قرار داده باشند، پزشک ممکن است جراحی لاپاراسکوپی را به عنوان یکی از مؤثرترین روشهای درمان پیشنهاد دهد.
مراحل انجام جراحی لاپاراسکوپی آشالازی
این جراحی معمولاً با بیهوشی عمومی انجام میشود و حدود ۱ تا ۲ ساعت طول میکشد.
مراحل کلی جراحی شامل موارد زیر است:
- بیهوشی کامل بیمار
- ایجاد چند برش کوچک در شکم
- وارد کردن دوربین لاپاراسکوپی
- شناسایی قسمت انتهایی مری
- برش عضله سفت شده برای باز شدن مسیر غذا
- در بسیاری از موارد انجام یک عمل ضد رفلاکس برای جلوگیری از برگشت اسید معده
- بررسی نهایی و بستن برشها
پس از پایان عمل، بیمار به بخش منتقل میشود تا روند بهبودی آغاز شود.
مزایا و معایب جراحی لاپاراسکوپی آشالازی
از مزایای جراحی لاپاراسکوپی آشالازی میتوان به کمتهاجمی بودن آن اشاره کرد. در این روش به جای یک برش بزرگ، چند برش کوچک در شکم ایجاد میشود که معمولاً باعث درد کمتر بعد از عمل و کوتاهتر شدن دوره نقاهت میشود. همچنین بسیاری از بیماران پس از این جراحی، بهبود قابل توجهی در بلع غذا تجربه میکنند و سریعتر به فعالیتهای روزمره خود بازمبیگردند.
در مقابل، مانند هر عمل جراحی دیگری این روش نیز ممکن است معایبی داشته باشد. از معایب احتمالی این جراحی میتوان به احتمال بروز رفلاکس معده، درد موقت در قفسه سینه، یا در موارد نادر عفونت و خونریزی اشاره کرد.
چگونه برای جراحی لاپاراسکوپی آشالازی آماده شویم؟
قبل از جراحی، پزشک بررسیهای لازم را انجام میدهد تا شرایط بیمار برای عمل مناسب باشد.
اقداماتی که قبل از عمل باید انجام دهید شامل این موارد است:
- انجام آزمایش خون
- آندوسکوپی یا بررسیهای تصویربرداری
- بررسی وضعیت قلب و ریه
- ناشتا بودن چند ساعت قبل از عمل
- قطع یا تنظیم برخی داروها با نظر پزشک
مراقبتهای بعد از جراحی لاپاراسکوپی آشالازی
پس از جراحی، بیمار معمولاً یک تا دو روز در بیمارستان بستری میشود تا وضعیت او تحت نظر باشد.
مراقبتهای مهم بعد از عمل عبارتند از:
- شروع تدریجی مصرف مایعات
- راه رفتن کوتاه برای جلوگیری از لخته شدن خون
- مصرف داروهای تجویز شده
- پرهیز از غذاهای سنگین در روزهای اول
- مراقبت از محل بخیهها
پزشک معمولاً برنامه غذایی و فعالیتهای مجاز را به بیمار توضیح میدهد.
رژیم غذایی بعد از جراحی لاپاراسکوپی آشالازی
رژیم غذایی بعد از جراحی آشالازی اهمیت زیادی در بهبود بیمار دارد. بعد از عمل، مری به زمان نیاز دارد تا با شرایط جدید سازگار شود؛ بنابراین غذا خوردن باید بهصورت تدریجی و مرحلهای انجام شود.
| زمان بعد از عمل | نوع تغذیه |
| ۲۴ ساعت اول | مایعات شفاف مانند آب، آبمیوه رقیق و سوپ صافشده |
| چند روز اول | مایعات کامل مانند شیر، سوپ نرم و نوشیدنیهای مقوی |
| هفته اول | غذاهای نرم مانند پوره، فرنی، ماست و غذاهای کاملاً نرم |
| چند هفته بعد | بازگشت تدریجی به رژیم غذایی عادی |
نکته: برای جلوگیری از ناراحتی و کمک به بلع بهتر، غذا را خوب بجوید و وعدههای غذایی کوچک و متعدد مصرف کنید. همچنین در هفتههای اول از غذاهای خشک و سفت پرهیز کرده و آهسته غذا بخورید
عوارض احتمالی جراحی
جراحی لاپاراسکوپی آشالازی معمولاً ایمن است، اما مانند هر عمل جراحی ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. از جمله عوارض احتمالی میتوان به عفونت در محل جراحی، خونریزی خفیف، رفلاکس معده، درد موقت در قفسه سینه یا مشکل موقت در بلع اشاره کرد.
این عوارض در بیشتر موارد خفیف و قابل کنترل هستند و با مراقبتهای مناسب برطرف میشوند. همچنین انجام جراحی توسط یک جراح باتجربه میتواند احتمال بروز این مشکلات را کاهش دهد.
چگونه آشالازی تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص دقیق آشالازی، پزشک معمولاً از چند روش تشخیصی استفاده میکند تا عملکرد مری و دریچه انتهایی آن بررسی شود. در ادامه به روشهای رایج تشخیص آشالازی اشاره میکنیم.
- آندوسکوپی: مشاهده داخل مری و معده با دوربین
- مانومتری مری: اندازهگیری فشار عضلات مری
- عکسبرداری با بلع باریم: مشاهده حرکت غذا در مری با کمک ماده حاجب
این بررسیها کمک میکنند پزشک مطمئن شود مشکل بلع به دلیل آشالازی است و نه بیماریهای دیگر.
مدت زمان بهبودی بعد از جراحی لاپاراسکوپی آشالازی
دوره بهبودی بعد از جراحی لاپاراسکوپی آشالازی معمولاً کوتاهتر از جراحیهای باز است و بیشتر بیماران در مدت نسبتاً کوتاهی به فعالیتهای روزمره بازمیگردند.
فعالیتهای سبک مانند راه رفتن معمولاً چند روز بعد از عمل قابل انجام است و بیمار میتواند به تدریج فعالیتهای روزانه خود را از سر بگیرد. بازگشت به کار در بسیاری از افراد حدود ۱ تا ۲ هفته طول میکشد، البته این زمان بسته به شرایط جسمی بیمار و نوع فعالیت شغلی ممکن است متفاوت باشد.
زندگی بعد از جراحی آشالازی چگونه است؟
بعد از جراحی، رعایت چند نکته ساده در سبک زندگی میتواند به بهتر شدن نتیجه درمان کمک کند. بهتر است وعدههای غذایی کوچک بخورید، غذا را خوب بجوید و از غذاهای سنگین پرهیز کنید تا بلع راحتتر شود.
همچنین بعضی بیماران ممکن است دچار رفلاکس معده شوند، بنابراین رعایت توصیههای غذایی و در صورت نیاز مصرف داروهای تجویز شده مهم است. مراجعه منظم به پزشک نیز به پیگیری وضعیت و پیشگیری از مشکلات احتمالی کمک میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بعد از جراحی، در صورت مشاهده علائم زیر بهتر است سریعاً با پزشک تماس بگیرید:
- تب بالا
- درد شدید شکم
- استفراغ مداوم
- مشکل شدید در بلع
- خروج ترشح غیرطبیعی از محل بخیه
سخن پایانی
در پایان باید گفت، آشالازی میتواند باعث مشکل در بلع و اختلال در غذا خوردن شود. خوشبختانه جراحی لاپاراسکوپی آشالازی یک روش مؤثر و کمتهاجمی است که میتواند به بهبود علائم و کیفیت زندگی بیماران کمک کند.
دکتر پکنه با تجربه فراوان در جراحیهای پیشرفته لاپاراسکوپی دستگاه گوارش، این جراحی را با روشهای مدرن انجام میدهد و آماده ارائه مشاوره و درمان برای بیماران مبتلا به آشالازی است.
سوالات متداول
آیا جراحی آشالازی باعث درمان کامل بیماری میشود؟
جراحی میتواند علائم بیماری را به طور قابل توجهی کاهش دهد و در بسیاری از بیماران باعث بهبود طولانیمدت مشکل بلع میشود.
مدت بستری در بیمارستان چقدر است؟
در بیشتر موارد بیمار حدود یک تا دو روز در بیمارستان بستری میشود.
چه زمانی میتوان به فعالیتهای عادی بازگشت؟
بیشتر بیماران طی یک تا دو هفته میتوانند به فعالیتهای روزمره خود بازگردند.
2 پاسخ
یک بار اشالازی فرزندم حدود۷سال پیش عمل شده اما تغیری حاصل نشده چکار کنیم تا بهبودی حاصل گردد ..عار نیا از خوی
سلام. عمل آشالازی به روش لاپاراسکوپی یا عمل باز؟