واقعیت این است که بعد از جراحی چاقی، دستگاه گوارش شما دیگر مثل قبل کار نمیکند. حجم معده کاهش یافته، مسیر عبور غذا تغییر کرده و بدنتان نمیتواند ویتامینها و مواد معدنی را مانند گذشته از غذا جذب کند. به همین دلیل، حتی با سالمترین رژیم غذایی هم ممکن است دچار کمبودهای تغذیهای شوید.
آنچه اهمیت دارد، شناخت مکملهای لازم، زمان و مقدار مصرف آنهاست که در ادامه به طور کامل بررسی میکنیم.
چرا بعد از جراحی چاقی باید مکمل بخوریم؟
بعد از جراحی چاقی، بدن شما تغییرات بزرگی را تجربه میکند. معده شما کوچک شده و دیگر نمیتوانید مثل قبل غذا بخورید. این یعنی ویتامینها و مواد معدنی کمتری به بدنتان میرسد. علاوه بر این، در برخی جراحیها مثل بایپس معده، بخشی از روده کوچک دور زده میشود و جذب مواد مغذی کاهش پیدا میکند.
اگر مکملهای لازم را مصرف نکنید، ممکن است دچار مشکلات زیر شوید:
- کمخونی ناشی از کمبود آهن یا ویتامین B12 که باعث خستگی و رنگپریدگی میشود
- مشکلات عصبی مثل از دست دادن حافظه یا تحریکپذیری به دلیل کمبود ویتامین B12
- پوکی استخوان به خاطر کاهش جذب کلسیم و ویتامین D
- ریزش مو به دلیل کمبود پروتئین و مواد مغذی
- ضعف عضلانی و تحلیل رفتن عضلات
مکملهای لازم برای بعد از جراحی چاقی
در ابتدا برای اینکه دید سریع و دقیقی نسبت به مکملهای مورد نیاز بعد از جراحی داشته باشید، در جدول زیر به نکات کلیدی اشاره میکنیم:
| مکمل | کاربرد اصلی | نکته مهم |
| مولتیویتامین کامل | تأمین همه ویتامینها و مواد معدنی | حتماً کامل و باکیفیت باشد |
| مکمل پروتئین | ترمیم بافتها و عضلهسازی | روزانه ۶۰ تا ۱۲۰ گرم نیاز است |
| کلسیم و ویتامین D | سلامت استخوانها و دندانها | حتماً بهصورت منقسم در روز مصرف شود |
| ویتامین B12 | جلوگیری از کمخونی و مشکلات عصبی | بهتر است زیرزبانی مصرف شود |
| آهن و ویتامین C | پیشگیری از کمخونی فقر آهن | جدا از کلسیم مصرف شود |
| ویتامین B1 (تیامین) | سلامت اعصاب و متابولیسم انرژی | مخصوص بیماران بایپس |
۱. مولتیویتامین
بعد از جراحی چاقی، فرقی نمیکند اسلیو کرده باشید یا بایپس، در هر صورت باید یک مولتیویتامین کامل و باکیفیت مصرف کنید. مولتیویتامینها همه ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز بدن را در خود دارند. از ویتامین A گرفته که برای بینایی و پوست مفید است تا ویتامین C که سیستم ایمنی را تقویت میکند، ویتامین E که آنتیاکسیدان قوی است و روی که به بهبود زخمها کمک میکند.
چه موقع مصرف کنیم؟ بهتر است مولتیویتامین را صبحها و نیم ساعت بعد از صبحانه مصرف کنید. این کار کمک میکند بدنتان آن را بهتر جذب کند.
۲. مکمل پروتئین
بعد از جراحی، بدن شما نیاز به ترمیم بافتها و عضلهسازی دارد. پروتئین به بهبود زخمها کمک میکند، سیستم ایمنی را تقویت میکند، از ریزش مو جلوگیری کرده و متابولیسم بدن را بالا میبرد.
بعد از جراحی چاقی، معمولاً بین ۶۰ تا ۱۲۰ گرم پروتئین در روز نیاز دارید. اما چون معده کوچک شده، نمیتوانید این مقدار را فقط با غذا تأمین کنید. به همین دلیل، مکملهای پروتئینی به کمک شما میآیند.
چه نوع پروتئینی بهتر است؟
پروتئین وی (Whey) یکی از بهترین گزینههاست. به راحتی هضم میشود و زود جذب بدن میشود. البته اگر به شیر حساسیت دارید، نباید از آن استفاده کنید.
پروتئین سویا یا نخود برای کسانی که به شیر حساسیت دارند یا گیاهخوار هستند، گزینه مناسبی است.
چطور شیک پروتئینی درست کنیم؟
خیلی ساده است. یک مخلوطکن بردارید، یک اسکوپ پودر پروتئین در آن بریزید، یک لیوان شیر کمچرب یا آب اضافه کنید و خوب هم بزنید تا یکدست شود. اگر دوست دارید، میتوانید کمی موز، خرما یا دارچین هم به آن اضافه کنید تا خوشمزهتر شود.
نکته مهم: پودر پروتئین را فقط با قاشق در آب حل نکنید. حتماً از میکسر یا مخلوطکن استفاده کنید تا کاملاً یکدست شود و معده راحت آن را تحمل کند. پروتئین را میتوانید از همان روزهای اول که رژیم مایع دارید بعد از صبحانه مصرف کنید.
۳. کلسیم و ویتامین D
کلسیم و ویتامین D دو دوست جدانشدنی هستند. ویتامین D به جذب کلسیم در بدن کمک میکند و کلسیم هم برای سلامت استخوانها، دندانها، انقباض عضلات و عملکرد اعصاب ضروری است.
بعد از جراحی چاقی، به دلیل تغییراتی که در دستگاه گوارش ایجاد میشود، احتمال کمبود کلسیم و ویتامین D افزایش پیدا میکند. اگر این کمبود جبران نشود، ممکن است در آینده دچار پوکی استخوان شوید.
نکات مهم برای مصرف کلسیم:
- کلسیم را در طول روز تقسیم کنید. مثلاً نصف آن را صبح و نصف دیگر را شب مصرف کنید.
- بهتر است از نوع کلسیم سیترات استفاده کنید چون راحتتر جذب میشود.
- کلسیم را همراه با غذا مصرف کنید تا عوارض گوارشی ایجاد نکند.
- کلسیم و آهن را همزمان مصرف نکنید چون جذب یکدیگر را کاهش میدهند. حداقل دو ساعت بین مصرف آنها فاصله
- بگذارید.
۴. ویتامین B12
ویتامین B12 نقش مهمی در تولید گلبولهای قرمز خون، سلامت سیستم عصبی و تولید انرژی دارد. جذب این ویتامین در بدن به یک پروتئین به نام «فاکتور داخلی» نیاز دارد که توسط سلولهای معده ترشح میشود.
بعد از جراحی چاقی، به خصوص بعد از بایپس معده، ترشح این فاکتور کاهش پیدا میکند و جذب ویتامین B12 مختل میشود. کمبود این ویتامین میتواند باعث کمخونی، خستگی مفرط، مشکلات حافظه و حتی آسیبهای عصبی شود.
بهترین فرم مصرف ویتامین B12 به صورت زیر زبانی است. چون مستقیماً جذب خون میشود و نیازی به دستگاه گوارش ندارد.
۵. آهن و ویتامین C
کمبود آهن یکی از رایجترین مشکلات بعد از جراحی چاقی است که دلایل مختلفی دارد از جمله:
- کاهش ترشح اسید معده که برای جذب آهن لازم است
- کاهش مصرف غذاهای غنی از آهن به دلیل کوچک شدن معده
- کاهش جذب در روده به دلیل تغییر مسیر گوارش
- ویتامین C به جذب بهتر آهن کمک میکند. به همین دلیل، بیشتر مکملهای آهن همراه با ویتامین C هستند.
حتما آهن را جدا از کلسیم مصرف کنید. یعنی اگر صبح کلسیم میخورید، آهن را بعد از ظهر یا شب مصرف کنید.
۶. ویتامین B1 (تیامین)
ویتامین B1 یا تیامین برای متابولیسم انرژی و سلامت سیستم عصبی ضروری است. حدود ۳۰ درصد از بیمارانی که جراحی بایپس معده انجام دادهاند، ممکن است دچار کمبود تیامین شوند.
کمبود این ویتامین میتواند باعث مشکلات عصبی، ضعف عضلانی و اختلال در حافظه شود. به همین دلیل، مصرف مکمل ویتامین B1 به خصوص برای بیماران بایپس ضروری است.
اشتباهات رایج در مصرف مکملها بعد از جراحی
خیلی از بیماران بعد از جراحی اشتباهاتی میکنند که به سلامتی شان آسیب میزند. در این بخش رایجترین اشتباهات را بررسی میکنیم:
- قطع کردن مکملها بعد از چند ماه: بعضی فکر میکنند بعد از مدتی نیازی به مکمل ندارند، اما مصرف مکملها معمولاً مادامالعمر است، به خصوص بعد از بایپس معده.
- مصرف همزمان کلسیم و آهن: این دو مکمل جذب یکدیگر را کم میکنند. حداقل دو ساعت بین مصرفشان فاصله بگذارید.
- مصرف مکملها با معده خالی: باعث سوزش معده و تهوع میشود. همیشه نیم ساعت بعد از غذا مصرف کنید.
- ننوشیدن آب کافی: بعضی مکملها مثل کلسیم و آهن اگر با آب کم خورده شوند، یبوست میآورند.
- انتخاب مکمل نامناسب: همه مولتیویتامینها برای بیماران جراحی چاقی مناسب نیستند. حتماً مولتیویتامین مورد تایید پزشک را انتخاب کنید.
- مصرف خودسرانه: مکملها را بدون مشورت با پزشک شروع یا قطع نکنید. دوز هر کسی با دیگری فرق دارد.
سخن پایانی
در پایان باید گفت، مصرف مکمل ها بعد از جراحی چاقی یک کار سخت و گاهی خستهکننده است، اما یک ضرورت حیاتی است. اگر مکملها را درست و به موقع مصرف کنید، بدنتان قوی میماند، موهایتان نمیریزد، استخوانهایتان محکم میماند و میتوانید از نتیجه جراحی خود لذت ببرید.
تیم تخصصی دکتر پکنه در تمام مراحل قبل و بعد از جراحی در کنار شماست تا با خیال راحت این مسیر را پشت سر بگذارید.
سوالات متداول
تا کی باید مکمل بخورم؟
مصرف مکملها مخصوصاً مولتیویتامین، کلسیم و آهن معمولاً برای همیشه باید ادامه پیدا کند، به خصوص اگر بایپس کرده باشید. اما مقدار و نوعش با گذشت زمان ممکن است تغییر کند.
اگر مکملها را نخورم چه اتفاقی میافتد؟
در بلندمدت بدنتان دچار کمبود میشود. ممکن است کمخونی بگیرید، استخوانهایتان ضعیف شود، همیشه خسته باشید یا مشکلات عصبی پیدا کنید. مصرف نکردن مکملها یکی از دلایل اصلی بازگشت وزن و عوارض بعد از جراحی است.
اگر بعد از خوردن مکمل حالت تهوع گرفتم چه کار کنم؟
مکمل را حتماً همراه با یک وعده کوچک غذایی یا نیم ساعت بعد از غذا بخورید. اگر باز هم حالت تهوع داشتید، میتوانید نوع مکمل را به فرم مایع یا پودر تغییر دهید. در آخر اگر مشکل ادامه داشت، با پزشکتان مشورت کنید تا دوز یا برند مکمل را عوض کند.
